"Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali 2025-yil 6-soni

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada uyatning badiiy qahramonning shaxsiy o'sishida muhim psixologik omil sifatida qadr-qimmatga aylanishi mexanizmi tahlil qilinadi. Emotsional inqiroz, mulohaza, mas'uliyatni qabul qilish va semantik qayta fikrlashning transformatsiya jarayonidagi roli aniqlanadi. Tahlil zamonaviy rus va xorijiy adabiyotlardan olingan fanlararo yondashuvlar va badiiy matnlarga asoslangan. Asarda uyat axloqiy avtonomiyaning rivojlanishiga va o'ziga hurmatning tiklanishiga olib keladigan chuqur ichki jarayonni qo'zg'atishi mumkinligini ko'rsatmoqda.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada global iqlim o’zgarishi va ekstremal ob-havo hodisalarini maktab o’quvchilariga tushuntirishning pedagogik usullari tahlil qilingan. Iqlimning o’zgarishi va uning ekologik va ijtimoiy oqibatlari misollar orqali ko’rsatilgan. Maqsad, o’quvchilarda atrof-muhitga bo’lgan mas’uliyatni va ekologik ongni shakllantirish. Ta’lim jarayonida interaktiv usullar, vizual materiallar va amaliyot asosidagi mashg’ulotlar samarali ekanligi ta’kidlangan. Shuningdek, o’quvchilarning muammolarni tahlil qilish va yechim izlash qobiliyatlari rivojlantirish masalalariga e’tibor qaratilgan. Maqola pedagoglar uchun maktabda ekologik muammolar va iqlim mavzularini o’qitishda qo’llanma sifatida xizmat qiladi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada geografiya ta’limida axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan (AKT) foydalanishning samaradorligi tahlil qilinadi. Raqamli xaritalar, GIS dasturlari, virtual sayohatlar, masofaviy zondlash tasvirlari va multimediali resurslarning oэquv jarayoniga ta’siri ilmiy asosda yoritilgan. Tadqiqot natijalari AKT o’quvchilarda fazoviy tafakkur, tahliliy fikrlash, geografik jarayonlarni anglash va raqamli savodxonlikni rivojlantirishga sezilarli hissa qo‘shishini ko‘rsatdi. Maqolada shuningdek, AKT integratsiyasining afzalliklari, mavjud muammolar va geografiya ta’limini modernizatsiya qilishdagi dolzarbligi muhokama qilingan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada Mahmud Qoshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk” asari asosida XI asr turkiy tillarining dialektologik va leksik bog‘liqligi ilmiy tahlil qilingan. Asarda qayd etilgan qarluq, qipchoq, o‘g‘uz hamda boshqa turkiy lahjalarning fonetik, morfologik, shuningdek, semantik xususiyatlari o‘zaro qiyoslanib, ularning o‘sha davrdagi hududiy tarqalishi, tarixiy-etnolingvistik o‘ziga xosliklari aniqlangan. Tadqiqotda “Devonu lug‘otit turk” asaridagi leksik birliklarning keng qamrovli tasnifi va ularning semantik maydonlarga bo‘linishi orqali turkiy tillar orasidagi ichki strukturaviy aloqalar, umumiy ildizlar hamda differensial belgilar yoritilgan. Shuningdek, Qoshg‘ariy tomonidan berilgan dialektal izohlarning hozirgi turkiy tillar tizimidagi izchil davomiyligi ham ko‘rsatib berilgan. Mazkur maqola “Devonu lug‘otit turk”ni nafaqat tarixiy lug‘at, balki turkiy tillarning eng qadimgi dialektologik manbalaridan biri sifatida baholash imkonini beradi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada pedagogika va psixologiya yo‘nalishi talabalarining ingliz tilida kasbiy kompetensiyasini rivojlantirishda sohaviy matnlarni o‘qishni o‘rgatish xususiyatlari, ingliz tilida kasbiy va sohaviy yo‘nalishlarda inglizcha matnlarni tanlashga qo‘yiladigan dasturiy talablar, ingliz tilida pedagogika va psixologiya yo‘nalishi talabalarining o‘qish malakalarini rivojlantirish usullari muammolariga bag‘ishlanadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada boshlang‘ich sinflarda ingliz tilini o‘qitishda imitativ–taqlidiy usul yordamida o‘quvchilarning talaffuz ko‘nikmalarini shakllantirish texnologiyasi yoritilgan. Tadqiqotda o‘quvchilarning talaffuzini rivojlantirishda fonetik mashqlar, audio va vizual materiallardan foydalanish, interaktiv o‘yinlar va nutq mashqlarining samaradorligi tahlil qilingan. Ushbu usul orqali o‘quvchilarning talaffuzi tabiiy va ravon shakllanishi, nutqni erkin ifodalash qobiliyati rivojlantirilishi aniqlangan. Boshlang‘ich sinflarda ingliz tili darslarida o‘quvchilarning talaffuz ko‘nikmalarini shakllantirishda imitativ-taqlidiy usul asosiy o‘rin tutadi. Ushbu usul o‘quvchilarga yangi tovushlarni va so‘zlarni ustozning nutqini taqlid qilish orqali o‘rganishga imkon beradi. Imitativ faoliyat bolalarning eshitish, takrorlash va talaffuz qilish qobiliyatlarini rivojlantiradi. Dars jarayonida o‘qituvchi model nutqini namoyish qilib, o‘quvchilarni takrorlashga undaydi. Ritmik va intonatsion mashqlar talaffuzni yanada aniq va tabiiy qiladi. Rolli o‘yinlar va dialog mashqlari imitativ ta’lim jarayonini interaktiv va qiziqarli qiladi. O‘quvchilar mustahkam eshitish va takrorlash orqali tovushlarni aniq ajrata oladi. Imitativ usul yordamida yangi so‘zlar va iboralarni tez va samarali o‘zlashtirish mumkin. Bu texnologiya nutqiy ko‘nikmalarni shakllantirish bilan birga, o‘quvchilarda tilga bo‘lgan qiziqishni oshiradi. Doimiy takrorlash va kuzatish orqali talaffuzdagi xatolar asta-sekin bartaraf etiladi. Shuningdek, bu usul bolalarning eslab qolish va e’tibor qaratish ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi. O‘qituvchi tomonidan bosqichma-bosqich murakkablik darajasi oshiriladi, talaffuz jarayoni soddadan murakkabgacha kechadi. Imitativ-taqlidiy texnologiya ingliz tilini o‘rganish jarayonini tizimli va samarali qiladi. Natijada, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari asosiy talaffuz ko‘nikmalarini mustahkam o‘zlashtiradi. Ushbu yondashuv kelajakda mustaqil nutqiy faoliyat va kommunikativ qobiliyatlarning rivojlanishiga zamin yaratadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada buyuk mutafakkir Abu Nasr Forobiyning ilmiy-falsafiy merosi zamonaviy insoniyat taraqqiyoti kontekstida tahlil qilinadi. Tadqiqotda allomaning antropologik, gnoseologik, mantiqiy-metodologik, axloqiy va siyosiy qarashlari, shuningdek, insonning intellektual va ma’naviy rivojlanishiga oid nazariy konsepsiyalari chuqur ilmiy asosda yoritiladi. Forobiy tomonidan ishlab chiqilgan “fozil inson”, “fozil jamiyat” va “fozil shahar” haqidagi ta’limotlar zamonaviy ijtimoiy, ma’naviy va pedagogik jarayonlarning metodologik asosini tashkil etishi ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, maqolada Forobiyning ilm, axloq va jamiyat uyg‘unligiga oid qarashlarining XXI asr global muammolarini hal etish, inson kapitalini rivojlantirish, ta’lim tizimini modernizatsiya qilish hamda barqaror taraqqiyot strategiyalarini shakllantirishdagi ahamiyati ilmiy-nazariy jihatdan asoslanadi. Tadqiqot natijalari Forobiy merosining bugungi falsafiy tafakkur, ilmiy metodologiya va ma’naviy-ma’rifiy jarayonlar uchun dolzarbligini tasdiqlaydi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqоlada Оʻzbekistоn sharоitida talabalarda milliy qadriyatlar tarixini оʻqitishning zamоnaviy didaktik yоndashuvlari va innоvatsiоn metоdlari nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Mazkur tadqiqоt ta’lim jarayоnida milliy-ma’naviy tarbiyani kuchaytirishga yоʻnaltirilgan pedagоgik texnоlоgiyalar interfaоl metоdlar, lоyiha asоsida оʻqitish, xizmat-оriyentatsiyalangan оʻqish (service-learning), raqamli vоsitalar va madaniy-merоsga asоslangan faоliyatlarni amaliy qоʻllash imkоniyatlarini kоʻrsatadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada genderga sezgir tashabbus modullarining Toshkent Texnik va Gumanitar Fanlar Universitetlari talabalari orasida tashabbuskorlik va yetakchilik ko‘nikmalarini oshirishga ta’siri o‘rganiladi. So‘rovdan oldingi va keyingi so‘rovnomalar bilan kvazi-eksperimental dizayn qo‘llanildi, jumladan, ma’ruzalar, rol o‘ynash o‘yinlari, o‘zini o‘zi tahlil qilish, guruh loyihalari va ayollar klublari va ustozlik orqali qo‘llab-quvvatlash. Natijalar talabalarning faolligi sezilarli darajada oshganini va gender tafovutining kamayganini ko‘rsatdi, ayniqsa, ayollarning dastlabki tashabbuskorlik darajasi pastroq bo‘lgan texnik universitetda. Modulning samaradorligi psixologik to‘siqlarni yengib o‘tish va rollarning adolatli taqsimlanishi bilan bog‘liq. Tadqiqot natijalari xalqaro ma’lumotlarga mos keladi va faol va teng huquqli talabalar muhitini yaratish uchun genderga sezgir pedagogikaning muhimligini ta’kidlaydi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada ekologik tafakkurning shakllanishi, uning mazmuni va rivojlanish bosqichlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Avvalo, fikrlashning ijtimoiy turlari orasida ekologik tafakkur alohida tur sifatida ajratilib, uning tarixi, shakllanish omillari va mazmuniy xususiyatlari izohlanadi. Shaxsda ekologik tafakkurning rivojlanishi uchun zarur boʻlgan bilimlar majmuyi, operatsion koʻnikmalar va gumanitar kompetensiyalar keng yoritilgan. Ekotizim tafakkuri ekologik tafakkurning yuqori bosqichi sifatida baholanib, uning mohiyati, tizimli xususiyatlari hamda global va mahalliy ekologik jarayonlarni tushunishdagi ahamiyati asoslab beriladi. Shuningdek, “ekologik tafakkur”, “ekotizim tafakkuri”, “ekotizim”, “ijtimoiy-ekologik tizim” kabi ilmiy atamalarning xorijiy va mahalliy adabiyotlarda qoʻllanish chastotasi tahlil qilinib, terminologik nomuvofiqliklar mavjudligi aniqlanadi.