"Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 5-son

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada raqamli taʼlim muhitida talabalarning mustaqil taʼlim trayektoriyasini loyihalash metodikasi asoslab beriladi. Tadqiqotning maqsadi talabaning dastlabki tayyorgarlik darajasi, oʻquv maqsadlari va oʻzlashtirish surʼatiga moslashadigan individual trayektoriyani shakllantirishning pedagogik modelini ishlab chiqish va uning amaliy qoʻllanilish shartlarini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda adabiyotlar tahlili, pedagogik modellashtirish, soʻrovnoma va pedagogik tajriba usullaridan foydalanildi. Natijada besh bosqichli metodika (diagnostika, maqsad qoʻyish, modulli loyihalash, qoʻllab-quvvatlash va fikr-mulohaza, refleksiya va korreksiya), trayektoriyani shakllantirishning formallashtirilgan modeli, talaba profillari boʻyicha moslashuv qoidalari hamda mustaqil ishni baholash rubrikasi taklif etildi. Metodika oliy taʼlim muassasalarida raqamli oʻquv platformalari (LMS) asosida mustaqil taʼlimni tashkil etishda qoʻllanilishi mumkin.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Tinglash nutqiy faoliyatning eng koʻp qoʻllaniladigan, ammo taʼlimda kam oʻrganilgan turi boʻlib, uning turlari tasnifida tushunchaviy chalkashlik mavjud. Tadqiqotning maqsadi – ilmiy adabiyotlarda mavjud tinglash turlari tasniflarini qiyosiy tahlil qilish va maktab oʻquvchilarining tinglab tushunish koʻnikmasini rivojlantirishda qoʻllash mumkin boʻlgan asoslangan shaxsiy tasnif taklif etish. Tadqiqot metodlari: sakkizta manbadagi tasniflarni qiyosiy tahlil qilish va tur nomlarining takrorlanish chastotasini hisoblash. Natijalar: tanqidiy tinglash sakkizta manbaning oltitasida, hissiy-hamdardlik (empatik) tinglash beshtasida, estetik, ijodiy va axborot olish uchun tinglash esa toʻrttadan manbada uchraydi; tanlab tinglash, qayd olib tinglash, ishtirokli va ishtiroksiz tinglash kamroq takrorlanadi va mustaqil turdan koʻra strategiya xususiyatiga ega. Xulosalar: tinglashning beshta funksional turi taklif etildi; har bir tur adabiyotlardagi takrorlanishi bilan asoslandi va namunaviy topshiriq bilan koʻrsatildi. Taklif etilgan tasnif oʻqituvchiga dars maqsadiga mos tur va topshiriqni tanlash hamda tinglab tushunish bilan birga tanqidiy va ijodiy fikrlashni rivojlantirish imkonini beradi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada 5-6 yoshli bilingval bolalarda kommunikativ-nutqiy ko‘nikmalarning tarkibi, diagnostik mezonlari va rivojlanish xususiyatlari nazariy-metodik jihatdan tahlil qilinadi. Kommunikativ kompetensiya keng integral hodisa, kommunikativ-nutqiy ko‘nikmalar esa uning real muloqot vaziyatida kuzatiladigan amaliy ifodasi sifatida talqin etiladi. Retseptiv-semantik, leksik-grammatik-ekspressiv, dialogik-pragmatik, narrativ-diskursiv va strategik-bilingval komponentlardan iborat besh komponentli tuzilma taklif etilib, har bir komponent uchun kuzatiladigan indikatorlar va diagnostik topshiriqlar aniqlashtiriladi. Bilingval bolani baholashda til ekspozitsiyasi, tillarning funksional taqsimoti, suhbatdosh va kommunikativ vaziyat hisobga olinishi, kod almashtirish esa avtomatik ravishda kamchilik belgisi sifatida talqin qilinmasligi asoslanadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqola o'quvchilarning adabiy kompetensiyasini rivojlantirish uchun sinf va raqamli ta'limni integratsiyalashning pedagogik salohiyatini o'rganadi. Tadqiqot o'quvchilarning adabiy kompetensiyasini rivojlantirish uchun maxsus ishlab chiqilgan sinf va raqamli ta'limni integratsiyalashning nazariy asosini yaratish va tarkibiy-mazmun modelini ishlab chiqishga qaratilgan. Qo'llaniladigan tadqiqot usullari pedagogik adabiyotlarni tahlil qilish, sinf va raqamli formatlarning qiyosiy tahlili, pedagogik modellashtirish va raqamli ta'lim vositalarini tizimlashtirishni o'z ichiga oladi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada bo‘lajak tasviriy san’at o‘qituvchilarining kreativ tafakkurini rivojlantirishda miniatyura kompozitsiyasidan pedagogik vosita sifatida foydalanishning didaktik imkoniyatlari tahlil qilingan. Unda kreativ tafakkurning pedagogik mazmuni, miniatyura kompozitsiyasining ijodiy fikrlashni faollashtiruvchi xususiyatlari hamda ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan asosiy didaktik tamoyillar yoritilgan. Miniatyura bilan ishlash jarayonida kuzatish, obrazli va assotsiativ fikrlash, kompozitsion yechim izlash, rang va shakl munosabatlarini tahlil qilish kabi faoliyatlarning kreativ tafakkurni rivojlantirishdagi ahamiyati asoslangan. Shuningdek, bo‘lajak tasviriy san’at o‘qituvchilarining ijodiy imkoniyatlarini rivojlantirishga qaratilgan didaktik shartlar va metodik tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada kreativ yondashuv asosida bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy ko‘nikmalarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirishning pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Kreativ yondashuvning mustaqil fikrlash, pedagogik muammolarni hal qilish, innovatsion metodlardan foydalanish, muloqot, hamkorlik va refleksiv faoliyatni rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada o‘smir yoshdagi o‘quvchilarda barqaror xulq-atvorni shakllantirishda sport o‘yinlarining pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Sport o‘yinlarining intizom, mas’uliyat, jamoada hamkorlik qilish, o‘zini boshqarish, irodaviy sifatlar va muloqot madaniyatini rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, sport o‘yinlarini maqsadli tashkil etish orqali o‘quvchilarda ijobiy xulq-atvor me’yorlarini shakllantirishning pedagogik shartlari asoslangan. Tadqiqot natijalari sport o‘yinlaridan tizimli va yosh xususiyatlariga mos foydalanish o‘smirlarning ijtimoiy faolligi hamda xulq-atvor barqarorligini rivojlantirishga xizmat qilishini ko‘rsatadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqola bo‘lajak chaqiriqqacha harbiy tayyorgarlik rahbarlarda axloqiy-ruhiy tayyorgarligi, qo‘shinlarning kundalik jangovar-xizmat faoliyatida, ma’naviyat soatlarida olib borilishi, jangovar vaziyatda hayot uchun xavf yuqori darajada belgilangan vaziyatlarni oldini olinishi, jangovar vaziyat harbiy xizmatchidan ulkan ruhiy va xissiyotli tanglikni, asab tizimining katta sarflanishini talab qilinishi, jangovar faoliyatda axloqiy-ruhiy tayyorgarligini takomillashtirish usullari nazariy va amaliy asoslari ko‘rib chiqilgan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada adabiyot darsida zamonaviy interfaol metodlarning ahamiyati ko‘rib chiqiladi. O‘quv faoliyatini samarali tashkil etish usullari tahlil qilinib, ularning nafaqat badiiy asarlar mazmunini o‘zlashtirish, balki mustaqil fikrlash, kitobxonlik kompetensiyasi, badiiy matnni talqin qilish hamda o‘z nuqtayi nazarini asosli ravishda ifodalash ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi imkoniyatlari yoritiladi. Maqolada munozara, muammoli dialog, kichik guruhlarda ishlash, rolli o‘yinlar, loyiha metodi, «aqliy hujum», debatlar hamda badiiy matnni interfaol tahlil qilish usullaridan foydalanish imkoniyatlariga alohida e’tibor qaratiladi. Shuningdek, o‘qituvchining o‘quv jarayonidagi hamkorlikni tashkil etuvchi subyekt sifatidagi roli hamda ta’lim oluvchining ta’lim jarayonining faol ishtirokchisi sifatidagi o‘rni ko‘rib chiqiladi. Interfaol metodlardan tizimli foydalanish ta’lim oluvchilarning bilish faolligini oshirish, badiiy matnni chuqurroq anglash va adabiyotga bo‘lgan barqaror qiziqishni shakllantirishga xizmat qilishi haqida xulosa chiqariladi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada rus paremiologik birliklari - maqol va matallar ko‘zgusida madaniy xotiraning lingvistik ifodalanishi atroflicha ko‘rib chiqiladi. Paremiyalar etnosning tarixiy tajribasi, axloqiy-etik yo‘nalishlari va arxetipik tasavvurlarini jamlovchi barqaror kognitiv matritsalar sifatida tahlil qilinadi. Ishda presedent matnlar orqali qadriyatli ma'nolarni uzatish mexanizmlari, shuningdek, rus tilida so‘zlashuvchilar ongida vaqt, makon va ijtimoiy rollarning konseptuallashtirilishi xususiyatlari o‘rganiladi. Chet el lingvokulturologiyasi, kognitiv lingvistikasi va xotira nazariyasining nazariy-metodologik asoslariga (Ya. Assman, J. Lakoff, M. Jonson, R. Bart, T. van Deyk, E. Sapir va B. Uorf asarlari) alohida e'tibor qaratiladi. Kompleks tahlil asosida paremiologik fond jamoaviy o‘zlikni saqlash va uzatishning dinamik tizimi sifatida faoliyat yuritishi isbotlab beriladi.