"Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 5-son

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada oilaviy shifokorlarning boshqaruvchanlik kompetensiyasini shakllantirishning pedagogik mexanizmlari tahlil qilingan. Mexanizm tushunchasi pedagogik jarayonning oʻzaro bogʻliq va ketma-ket ishlovchi tarkibiy qismlari sifatida talqin etilib, beshta oʻzaro bogʻliq mexanizm: motivatsion-qadriyatli, mazmuniy-integrativ, texnologik-faoliyatli, kommunikativ-hamkorlik (mentorlik) hamda refleksiv-baholash mexanizmlari asoslab berilgan. Har bir mexanizmning vazifasi, metod va vositalari, kutilayotgan natijalari koʻrsatilgan, ularning ishlashi uchun zarur pedagogik shartlar belgilangan. Natijalardan tibbiyot oliy taʼlimi va oilaviy shifokorlarni malaka oshirish tizimida foydalanish mumkin.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada kreativlik va kreativ ko`nikma tushunchalarining pedagogik hamda psixologik mohiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, ona tili darslarida o`quvchilarning kreativ tafakkurini rivojlantirishning nazariy asoslari, pedagogik omillari va metodik imkoniyatlari yoritilgan. Kreativ kompetensiyani shakllantirishning zamonaviy ta’limdagi o`rni hamda ijodiy faoliyatni tashkil etishning samarali usullari ilmiy jihatdan asoslangan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Sport tayyorgarligi tizimida jon boshiga moliyalashtirish mexanizmini joriy etish moliyaviy resurslardan oqilona foydalanish, mashg‘ulotlar sifatini yaxshilash va trenerlar faoliyati samaradorligini oshirishning muhim omillaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada jon boshiga moliyalashtirish sharoitida trenerlar faoliyatini tashkil etish, baholash va rag‘batlantirish masalalari ko‘rib chiqiladi. Trenerlar faoliyati samaradorligini baholashda sportchilar soni, mashg‘ulotlarda muntazam ishtirok etishi, jismoniy va texnik tayyorgarlik darajasi, musobaqalarda erishgan natijalari hamda individual rivojlanish ko‘rsatkichlarini hisobga olish zarurati ta’kidlanadi. Moliyaviy mablag‘larni taqsimlashda sport turi, sportchilarning yoshi, tayyorgarlik bosqichi va hududiy sharoitlarga mos tabaqalashtirilgan mezonlardan foydalanish muhimligi yoritiladi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada zamonaviy ta’lim jarayonida o‘quvchilarning tayyor bilimlarni o‘zlashtiruvchidan mustaqil fikrlovchi, savol qo‘yuvchi, dalil izlovchi va muammoni ilmiy asosda hal qila oluvchi faol tadqiqotchiga aylanishini ta’minlash masalasi yoritiladi. Tadqiqotning asosiy e’tibori STEAM loyihalarini sun’iy intellekt texnologiyalari bilan integratsiyalash orqali o‘quvchilarda ilmiy-tadqiqot ko‘nikmalarini shakllantirishning pedagogik imkoniyatlariga qaratilgan. Maqolada STEAM yondashuvining fanlararo tabiati hamda sun’iy intellektning axborotni izlash, tahlil qilish, modellashtirish, gipoteza ilgari surish, natijalarni taqqoslash va xulosalashdagi imkoniyatlari o‘zaro uyg‘unlikda tahlil qilinadi. Shuningdek, o‘quvchining tadqiqot faoliyatini “muammoni aniqlash – savol qo‘yish – gipoteza ilgari surish – ma’lumot to‘plash – tajriba o‘tkazish – AI yordamida tahlil qilish – natijani baholash – xulosa chiqarish” ketma-ketligida tashkil etish modeli taklif etiladi. Sun’iy intellektdan foydalanishda o‘quvchining tayyor javobni qabul qilishi emas, balki AI natijasini tekshirishi, unga tanqidiy yondashishi va mustaqil ilmiy xulosa chiqarishi ustuvor tamoyil sifatida asoslanadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

mazkur maqolada anvar obidjonning “dahshatli meshpolvon” qissasida xalq og‘zaki ijodi an’analarining badiiy ifodalanish xususiyatlari tahlil qilinadi. Asarda folklorga xos xalqona hikoyachilik, mubolag‘a, qo‘shiq, duo va olqishlar, qahramonlik motivlari, xalq o‘yinlari hamda yumoristik tasvir vositalarining qo‘llanilishi yoritiladi. Folklor unsurlarining qahramon xarakterini shakllantirish, syujet rivojini ta’minlash va asarning milliy-estetik ruhini namoyon etishdagi badiiy vazifalari ochib beriladi. Shuningdek, yozuvchining xalq og‘zaki ijodi an’analarini zamonaviy bolalar adabiyoti poetikasi bilan uyg‘unlashtirish mahorati ilmiy-nazariy jihatdan asoslanadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada oliy ta’lim muassasalarida kreativ axborot ta’lim muhitini loyihalashning pedagogik shart-sharoitlari tadqiq etilgan. “Pedagogik omil”, “pedagogik shart-sharoit” va “pedagogik mexanizm” tushunchalari o‘rtasidagi farq aniqlashtirilgan. Shart-sharoitlarni tanlashning to‘rt mezoni zaruriylik, kompleks yetarlilik, boshqariluvchanlik va o‘lchanuvchanlik – asoslangan. Shu mezonlar asosida besh guruhdan iborat shart-sharoitlar majmui ishlab chiqilgan: tashkiliy-boshqaruv, didaktik, texnologik, subyektlar tayyorgarligi va ijtimoiy-psixologik shart-sharoitlar. Ularning ierarxik tuzilmasi, “shart-sharoit, mexanizm, natija” bog‘liqligi hamda bajarilish darajasini baholovchi integral indeks taklif etilgan. Natijalar kreativ muhitni joriy etishda ustuvorliklarni belgilash va uning sifatini monitoring qilish uchun metodologik asos bo‘ladi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada oliy pedagogik ta’lim tizimida fizika mutaxassislarini tayyorlashning zamonaviy pedagogik asoslari, bo‘lajak fizika o‘qituvchilarida kasbiy kompetensiyalarni shakllantirish mazmuni va metodik imkoniyatlari tahlil qilingan. Fizika ta’limining zamonaviy mazmunini takomillashtirish, nazariy bilimlarni amaliy faoliyat bilan integratsiyalash, bo‘lajak mutaxassislarning ilmiy-tadqiqotchilik, metodik, kommunikativ, raqamli va muammoli vaziyatlarni hal etish kompetensiyalarini rivojlantirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Shuningdek, oliy pedagogik ta’limda kompetensiyaviy, faoliyatga yo‘naltirilgan, integrativ, muammoli, tadqiqotchilik va raqamli ta’lim yondashuvlaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Bo‘lajak fizika o‘qituvchilarini tayyorlash jarayonida laboratoriya mashg‘ulotlari, virtual laboratoriyalar, modellashtirish, STEM yondashuvi, loyiha ta’limi, muammoli ta’lim va zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish samaradorlikni oshiruvchi muhim omillar sifatida asoslangan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

ushbu ilmiy maqolada umumiy o‘rta ta’lim muassalarida pedagog kadrlarni ishga qabul qilish, dars yuklamasini taqsimlash va qayta taqsimlash jarayonidagi direktor qaroriga asoslangan amaldagi tartibning potensial korrupsiogen omillari ko‘rib chiqiladi. Amaliy yechim sifatida strategik va innovatsion - algoritmik baholashga asoslangan ochiq tanlov platformasi - edumatch ai modeli taklif qilinadi. Taklif etilayotgan modelda pedagoglarning bilim va malaka hujjatlari endi ishga kirayotganda mavjud tartibdagidek, direktorga emas, balki tegishli vazirlikning markazlashtirilgan yagona platformasiga joylashtiriladi. Vazirlik tomonidan hujjatlar haqiqiyligi tasdiqlangach, pedagog ishga qabul qilinadi hamda dars soatlari 3271-1 raqamli normativ hujjat mezonlari asosida algoritmik reytinglash yo‘li bilan muayyan fan kesimida taqsimlanadi. Natijada qaror qabul qilishda inson omili bilan bog‘liq subyektivlik kamayishi faraz qilinadi. Taklif etilayotgan yondashuv umumta’lim sohasidagi kadrlar siyosatini raqamlashtirishda keyingi tadqiqotlar uchun boshlang‘ich asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada universitetdagi mashg‘ulotlar elektr podstansiyasidagi ish bilan navbatma-navbat olib boriladigan dual shaklda tahsil olayotgan energiya ta’minoti yo‘nalishi bakalavrlariga podstansiya jihozlarini infraqizil termografik diagnostika qilishni keyslar asosida o‘qitish metodikasi taklif etilgan. Metodika termografik nazorat bo‘yicha mehnat harakatlarini tahlil qilish, xalqaro malaka talablari va infraqizil tekshiruvlarning tipik xatolari asosida ishlab chiqilgan. Uning asosini muallif tomonidan 2026-yil iyun oyida Toshkentdagi 110 kV kuchlanishli podstansiyaning o‘z ehtiyojlari jihozlarida olingan 35 ta radiometrik termogramma bo‘yicha tuzilgan o‘quv keyslari banki tashkil etadi. Blumning qayta ko‘rib chiqilgan taksonomiyasi darajalari bo‘yicha ta’lim natijalari belgilangan, olti haftalik modul “2+3” dual jadvali bilan muvofiqlashtirilgan, to‘rt darajali analitik baholash rubrikasi taklif qilingan va uni tekshirish uchun pedagogik tajriba rejasi bayon etilgan. Keyslarga nurlanish koeffitsiyenti, aks etgan harorat va mezon tanlovi hisobga olinganda nuqson toifasi o‘zgaradigan holatlar ataylab kiritilgan, bu esa talabalarni tashxisni uning noaniqligi bilan birga ko‘rsatishga o‘rgatadi. Samaradorlik bo‘yicha ma’lumotlar 2026/2027 o‘quv yilida to‘planadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada talaba-yoshlarda madaniy immunitetni shakllantiruvchi pedagogik va psixologik shart-sharoitlar nazariy-tahliliy yondashuv asosida o‘rganiladi. Madaniy immunitet shaxsning o‘z madaniy qadriyatlarini anglagan holda boshqa madaniyatlarga hurmat bilan munosabatda bo‘lishi, manipulyativ axborotni tanqidiy baholashi va mustaqil axloqiy qaror qabul qilish qobiliyati sifatida talqin qilinadi. Mahalliy pedagogik adabiyotlar va normativ manbalarni qiyosiy tahlil qilish orqali qiymatli-motivatsion, kognitiv, hissiy-refleksiv hamda xulqiy-amaliy tarkibiy qismlar ajratildi. Universitet sharoitida qo‘llash mumkin bo‘lgan diagnostik mezonlar va bosqichma-bosqich rivojlantirish modeli taklif qilinadi. Natijalar konseptual xususiyatga ega bo‘lib, ularning empirik samaradorligi keyingi izlanishlarda tekshirilishi lozim.