"Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali 2025-yil 6-soni

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada ekologik tafakkurning shakllanishi, uning mazmuni va rivojlanish bosqichlari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Avvalo, fikrlashning ijtimoiy turlari orasida ekologik tafakkur alohida tur sifatida ajratilib, uning tarixi, shakllanish omillari va mazmuniy xususiyatlari izohlanadi. Shaxsda ekologik tafakkurning rivojlanishi uchun zarur boʻlgan bilimlar majmuyi, operatsion koʻnikmalar va gumanitar kompetensiyalar keng yoritilgan. Ekotizim tafakkuri ekologik tafakkurning yuqori bosqichi sifatida baholanib, uning mohiyati, tizimli xususiyatlari hamda global va mahalliy ekologik jarayonlarni tushunishdagi ahamiyati asoslab beriladi. Shuningdek, “ekologik tafakkur”, “ekotizim tafakkuri”, “ekotizim”, “ijtimoiy-ekologik tizim” kabi ilmiy atamalarning xorijiy va mahalliy adabiyotlarda qoʻllanish chastotasi tahlil qilinib, terminologik nomuvofiqliklar mavjudligi aniqlanadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada qochqin qahramonlar obrazlari rus klassik va zamonaviy nasrida erkinlikning adabiy ramzi sifatida tahlil qilinadi. Masalan, M.Y. Lermontovning «Mtsiri» she’ri va Guzel Yaxinaning «Motilyok» hikoyasi ko‘rib chiqildi. Erkinlikning shakllari va ko‘rinishlari, uning ruhiy va jismoniy o‘lchamlari tabiat timsollari va qahramonlarning ichki dunyosini ochib beruvchi qiz obrazlari orqali tahlil qilindi. Ikki qahramonning taqdiri solishtirildi: Mtsiri ruhiy erkinlikka hayot bahosida erishdi, Motilyok esa tashqi cheklovlarga qaramay ozodlik sari yo‘l topdi. Maqola shuni ko‘rsatadiki, adabiyotda erkinlik ko‘p qirrali: u o‘z jonini fido qilishga tayyor, o‘z ruhiy «menini» va e’tiqodlarini har qanday sharoitda saqlashda namoyon bo‘ladi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Oliy ta’lim tashkiloti talabalarida favqulodda vaziyatlarda to‘g‘ri harakat qilishning mazmun-mohiyati, harakatlanish algoritmlari, talabalarda favqulodda vaziyatlarda harakat qilish, yordam berish ko‘nikmalarining rivojlantirishni pedagogik asoslari tadqiq etilgan. Talabalarning kundalik va kelajakdagi soha faoliyatida yuzaga keladigan favqulodda vaziyatlarning mazmun-mohiyati, tasniflari va to‘g‘ri harakatlanish qoidalari, favqulodda vaziyatlarning oldini olish tartiblari, xavfli ofatlardan muhofazalanish bo‘yicha o‘zini – o’zi boshqarishning pedagogik imkoniyatlarini kengaytirish masalalari yoritilgan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada oliy ta’limda keng joriy etilayotgan kredit-modul tizimi, xususan, Yevropa kredit transfer va jamg‘arish tizimi (ECTS – European Credit Transfer and Accumulation System)ning mazmuni, asosiy tamoyillari hamda pedagogik mohiyatini yoritishga bag‘ishlangan. Kredit-modul tizimining asosiy tamoyillari — ta’limda shaffoflik, moslashuvchanlik, talaba markazliligi, o‘quv natijalariga yo‘naltirilganlik, akademik mobillik va kreditlarning tan olinishi kabi jihatlar tahlil qilinadi. Ushbu tamoyillar talabaning individual ta’lim trayektoriyasini shakllantirish, mustaqil ta’lim ulushini oshirish hamda o‘qituvchi va talaba o‘rtasidagi hamkorlikka asoslangan pedagogik munosabatlarni rivojlantirishga xizmat qiladi. Shuningdek, maqolada kredit-modul tizimining pedagogik mohiyati bilim berishdan ko‘ra kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilganligi, ilmiy-pedagogik nuqtayi nazardan asoslab berilgan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Мазкур мақолада ахборот маданияти тушунчаси, фейк янгиликларнинг келиб чиқиши ва тарқалиш сабаблари ҳамда уларнинг ёшлар онгига кўрсатаётган таъсири таҳлил қилинади. Шунингдек, ёшлар орасида танқидий фикрлаш кўникмасини шакллантиришда мавжуд муаммолар, таълим тизими, оила муҳити ва ижтимоий тармоқлар таъсири ўрганилади. Муаллиф ахборот маданиятини ривожлантириш ва фейк янгиликларга қарши курашиш мақсадида медиа саводхонликни ошириш, таълимда янги усуллар жорий этиш ва ёшлар учун махсус лойиҳаларни таклиф этади.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada 8-sinf texnologiya fanida STEAM ta’limi asosida loyihaviy yondashuvni qo‘llashning innovatsion metodlari yoritilgan. Ta’lim jarayonida fanlararo integratsiya, ijodkorlik, muammoli vaziyatlar yechimi va amaliy ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan topshiriqlarning qo‘llanishi tahlil qilindi. Tadqiqot o‘quvchilarning kreativ fikrlashini, texnik savodxonligini va jamoaviy ishlash ko‘nikmalarini oshirishga xizmat qiluvchi metodik takliflarni o‘z ichiga oladi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada texnologik mashg‘ulotlarda 9-sinf o‘quvchilarining vitagen kompetensiyalarini shakllantirishning mazmuni, ahamiyati va samarali metodlari tahlil qilingan. Tadqiqot jarayonida o‘quvchilarning hayotiy tajribasiga tayangan holda bilimlarni amaliy faoliyatga yo‘naltirish, o‘quv jarayonini shaxsga yo‘naltirilgan va kompetensiyaviy yondashuv asosida tashkil etish bo‘yicha ilmiy xulosalar berildi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada hozirgi kunda inkluziv ta’limni rivojlantirishda keng qamrovda foydalanilayotgan virtual laboratoriyalarda amalga oshiriladigan biologik tajribalar orqali inkluziv ta’lim olayotgan maktab o‘quvchilarining tanqidiy fikrlashni rivojlantirishning pedogogik imkoniyatlari to‘g‘risida ma’lumotlar mavjud bo‘lib, bundan tashqari virtual biologik laboratoriya dasturi, virtual laboratoriyaning vazifalari va virtual laboratoriyaning imkoniyatlari haqida qisqacha yoritilib o‘tilgan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Maqolada texnologik ta’lim yo‘nalishi bakalavrlari professional kompetentligini shakllantirishning nazariy-metodik asoslari tahlil qilingan. Kompetensiya va kompetentlik tushunchalariga ilmiy-nazariy yondashuvlarni tahlil qiladi, texnikaviy va pedagogik faoliyatni uyg‘unlashtirgan holda texnologik ta’lim bakalavrlariga qo‘yiladigan zamonaviy talablarni aniqlaydi. Shuningdek, talabalarda texnik tafakkur, texnik madaniyat, texnologik ko‘nikmalar va professional-texnologik kompetentlikni shakllantirishga xizmat qiluvchi pedagogik shartlar yoritilgan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada milliy qadriyatlar tushunchasining falsafiy-aksiologik mazmuni, uning pedagogik mohiyati hamda boshlang‘ich ta’lim jarayonida o‘zlashtirilishining (interiorizatsiya) psixologik-pedagogik determinantlari tahli qilinadi. Maqolaning maqsadi – milliy qadriyatlarning pedagogik tizimini ishlab chiqish hamda ularni boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining psixologik xususiyatlaridan kelib chiqqan holda samarali o‘zlashtirish uchun metodik yondashuvlarni asoslashdan iborat. Tadqiqotda qiyosiy-pedagogik tahli, kategoriyalash va tasniflash, psixologik interpretatsiya kabi nazariy tahlil metodlari qo‘llanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, milliy qadriyatlar ijtimoiy-fuqarolik, axloqiy-ma’naviy va madaniy-tarixiy klasterlarga ajratilishi munkin. Boshlang‘ich ta’lim yoshidagi bolalarning tafakkurining konkret-obrazliligi, kuchli emotsionalligi va taqlidga moyilligi ularga muvofiqlashtirilgan metodik yondashuvlarni (faoliyatga yo‘naltirilganlik, spiral ta’lim, fanlararo integratsiya) talab qiladi. Xulosa qilib aytganda, milliy qadriyatlarni interiorizatsiya qilish – bu tizimli, aksiosentrik yondashuv asosida amalga oshirilishi lozim bo‘lgan kompleks pedagogik jarayon hisoblanadi.