"Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 5-son

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim jarayonida smart-texnologiyalardan foydalanishning dolzarbligi va zarurati chuqur tahlil qilinadi. Maqolada smart-texnologiyalarning nazariy va amaliy asoslari, ularning ta’lim samaradorligiga ta’siri, tarixiy rivojlanish bosqichlari va O‘zbekiston hamda xalqaro tajribalari yoritiladi. Shuningdek, zamonaviy pedagogik konsepsiyalar, milliy va mintaqaviy olimlarning ilmiy qarashlari, empirik tadqiqotlar natijalari va mavjud muammolar hamda bahs-munozaralar keng qamrovda tahlil qilinadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada talabalarning loyiha-konstruktorlik kompetentligini rivojlantirish metodikasini innovatsion texnologiyalar asosida takomillashtirish masalalari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan yoritilgan. Kompetentlik tushunchasining zamonaviy talqini, uning loyihalash va konstruktorlik faoliyatidagi ahamiyati, shuningdek, innovatsion texnologiyalar yordamida ushbu kompetentlikni shakllantirishning samarali yo‘llari tahlil qilinadi. Tarixiy va zamonaviy tajribalar, milliy va xorijiy ilmiy manbalar asosida muammolar va ularning yechimlari chuqur o‘rganilib, metodik tavsiyalar ishlab chiqiladi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Мaqolaqa umumiy o‘rta ta’lim maktablarining boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida milliy tarbiya asosida vatanparvarlik tuyg‘ularini singdirishning metodologik asoslariga qaratilgan bo‘lib, ta’limning taraqqiyot bosqichlaridagi pedagogik muammolarni soha olimlarining ilmiy asoslari misolida yoritib berilgan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqola oliy ta’lim muassasalarida bo‘lajak tarix o‘qituvchilarida tarixiy tafakkurni shakllantirish va tizimli rivojlantirishda muzey muhitining pedagogik salohiyatini yoritishga bag‘ishlangan. Tadqiqot zamonaviy ta’lim nazariyalariga asoslangan bo‘lib, tarixiy tafakkur tushunchasini murakkab kognitiv, reflektiv va qadriyatga yo‘naltirilgan kompetensiya sifatida har tomonlama nazariy tahlil qiladi. Maqolada izlanishga asoslangan ta’lim, konstruktivistik nazariya, tajribaviy ta’lim hamda kompetensiyaga yo‘naltirilgan o‘qituvchi tayyorlashni ilgari suruvchi zamonaviy pedagogik yondashuvlarga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada muzeylar kognitiv, emotsional va aksiologik tarkibiy qismlarni tarixiy ta’lim jarayoniga integratsiya qilish uchun o‘ziga xos sharoitlar yaratadigan autentik va ko‘p o‘lchamli ta’lim muhitlari sifatida talqin etiladi. Tadqiqot natijalari muzey pedagogikasi bo‘lajak tarix o‘qituvchilarida tarixiy tafakkur kompetensiyasini rivojlantirish uchun samarali pedagogik mexanizm ekanini asoslaydi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

mazkur maqolada ta’lim tizimini ijtimoiy institut sifatida tushunishning asosiy falsafiy yondashuvlari qiyosiy-tipologik tahlil asosida yoritilgan. Organitsistik, strukturaviy-funksionalistik, konflikt-reproduktiv, fenomenologik-konstruktivistik, neoinstitutsional, tizimli-sinergetik, gumanistik-global hamda integrativ-strukturatsion yondashuvlarning ontologik asoslari, kuchli va zaif tomonlari aniqlashtirilgan. Ta’lim institutining jamiyat integratsiyasidagi vazifasi, ijtimoiy tengsizlikni qayta ishlab chiqarish xavfi, intersubyektiv qurilish tabiati, tashqi legitimlikka moslashuvi, o‘z-o‘zini tashkil etuvchi tizim sifatidagi avtonomiyasi hamda struktura va faoliyat dialektikasi alohida ko‘rib chiqilgan. Yondashuvlarning qiyosiy tahlili ularni bir-birini to‘ldiruvchi metodologik prizmalar sifatida uyg‘un qo‘llash zarurligini ko‘rsatadi, bu esa O‘zbekistonda ta’lim tizimini modernizatsiyalash, nodavlat sektor va davlat-xususiy sheriklikni rivojlantirish jarayonlarini falsafiy jihatdan izohlash uchun metodologik asos yaratadi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada Cu(II) sulfat va 4-aminosalitsil kislota asosida olingan kompleks birikmaning kvant-kimyoviy xususiyatlari nazariy usullar yordamida o‘rganildi. DFT hisoblashlari asosida kompleksning optimal molekulyar geometriyasi aniqlanib, uning elektron tuzilishi, Mulliken zaryad taqsimoti, HOMO–LUMO energiya orbitallari, molekulyar elektrostatik potensial (MEP) xaritasi hamda vibratsion chastotalari tahlil qilindi. Hisoblash natijalari kompleksning energetik jihatdan barqaror molekulyar tuzilishga ega ekanligini ko‘rsatdi. 4-aminosalitsil kislota ligandining karboksil va aminoguruhlaridagi donor atomlar orqali Cu(II) ionlari bilan koordinatsion o‘zaro ta’sir hosil qilishi aniqlandi. HOMO–LUMO tahlili kompleksning elektron donor-akseptor xususiyatlari va kimyoviy faolligi haqida ma’lumot berdi, MEP xaritasi esa molekuladagi elektrofil va nukleofil markazlarni aniqlash imkonini berdi. Vibratsion chastotalar tahlili ligandning funksional guruhlari koordinatsiyalanishi natijasida kuzatiladigan spektral o‘zgarishlarni nazariy jihatdan tasdiqladi. Olingan natijalar Cu(II)–4-aminosalitsilat kompleksining elektron va strukturaviy xususiyatlarini chuqurroq tushunish hamda uning amaliy qo‘llanilish imkoniyatlarini baholash uchun muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada raqamli ta’lim muhitida bo‘lajak o‘qituvchilarning mustaqil ta’lim faoliyatini samarali tashkil etish, individual ta’lim ehtiyojlari va kasbiy rivojlanish istiqbollarini hisobga olgan holda mustaqil ta’lim trayektoriyasini loyihalash masalasi yoritilgan. Tadqiqotning asosiy metodik yechimi sifatida SMART-SL metodikasi taklif etilib, uning mazmuni maqsadga yo‘naltirilganlik, motivatsiya, kognitiv faollik, amaliy faoliyat, refleksiya va raqamli texnologiyalardan foydalanishning o‘zaro integratsiyasiga asoslanadi. SMART-SL metodikasi orqali talabaning individual ta’lim maqsadlarini belgilash, o‘quv resurslarini tanlash, mustaqil topshiriqlarni rejalashtirish, natijalarni monitoring qilish, o‘z-o‘zini baholash va ta’lim trayektoriyasini korreksiya qilish mexanizmlari tizimlashtirilgan. Maqolada metodikaning tashkiliy-pedagogik shartlari, bosqichlari, tamoyillari hamda bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy kompetentligini rivojlantirishdagi imkoniyatlari tahlil qilingan. SMART-SL metodikasining amaliyotga joriy etilishi talabalarning mustaqil ta’lim faoliyatini tizimli, individual va natijaga yo‘naltirilgan tashkil etishga xizmat qilishi asoslangan.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Мақолада бўлажак француз тили ўқитувчиларининг тинглаб тушуниш компетенциясини рақамли аудиовизуал материаллар асосида ривожлантириш масаласи ёритилган. Француз тилини ўргатишда видео, аудио, субтитр, инфографика ва интерактив рақамли ресурслардан фойдаланиш имкониятлари таҳлил қилинган. Аудиовизуал материаллар билан ишлашнинг тинглашдан олдинги, тинглаш жараёнидаги ва тинглашдан кейинги босқичлари асосида методик ёндашув таклиф этилган. Шунингдек, материалларни танлаш, топшириқларни босқичма-босқич мураккаблаштириш ва талабаларнинг мустақил ишини ташкил этиш масалалари очиб берилган. Рақамли муҳитда ташкил этилган аудиовизуал фаолият бўлажак ўқитувчининг нафақат тинглаб тушуниш, балки касбий-коммуникатив компетенцияларини ҳам ривожлантириши асосланган.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Mazkur maqolada nemis tilini o‘rganishda sun’iy intellekt (SI) vositalaridan foydalanish orqali mustaqil ta’lim va o‘quvchi avtonomiyasini rivojlantirish imkoniyatlari nazariy-tahliliy jihatdan yoritiladi. Tadqiqotda o‘quvchi avtonomiyasi, mustaqil ta’lim, o‘zini o‘zi boshqarib o‘rganish va sun’iy intellektning til ta’limidagi imkoniyatlariga oid ilmiy-metodik manbalar tahlil qilindi. Nazariy, qiyosiy tahlil, tizimlashtirish va umumlashtirish metodlaridan foydalanildi. Tahlil natijalari SI vositalari inudividual ta’lim ehtiyojlarini hisobga olish, tezkor fikr-mulohaza olish, qo‘shimcha mashqlar yaratish, xatolarni tahlil qilish va o‘z-o‘zini nazorat qilish imkoniyatlarini kengaytirishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, SI’dan nazoratsiz foydalanish tayyor javoblarga qaramlik, mustaqil fikrlash faolligining pasayishi, noto‘g‘ri axborotdan foydalanish va akademik halollik bilan bog‘liq xavflarni keltirib chiqarishi mumkin. Shu asosda maqolada nemis tilini mustaqil o‘rganishda SI’dan foydalanishning “maqsadni belgilash – rejalashtirish – mustaqil bajarish – SI orqali tekshirish – refleksiya – qayta mashq qilish” ketma-ketligiga asoslangan metodik modeli taklif etiladi.

Yuklab olish Annotatsiya ›

---

Annotatsiya

Ushbu maqolada Sirojiddin Sayyid dostonlarida liro-epik tasvirning o‘ziga xos xususiyatlari chuqur tahlil qilinadi. Yozuvchining ijodi o‘ziga xos lirik ruhiyat va epik ko‘lamni birlashtirgan holda, o‘zbek adabiyotida noyob badiiy yondashuvni shakllantirgan. Sayyidning dostonlarida milliy qadriyatlar va insoniy tuyg‘ular uyg‘un tarzda tasvirlanadi, bunda lirik qahramonlarning ichki dunyosi epik voqealar zanjiri bilan bog‘lanib, ularning his-tuyg‘ulari, maqsadlari va kurashlari teran tasvirlanadi. Maqolada Sirojiddin Sayyid dostonlaridagi obraz yaratish usullari, syujet rivoji, lirik chiziqning epik tasvirlar bilan uyg‘unligi hamda dostonlardagi badiiy vositalarning milliy va umuminsoniy qadriyatlarni ifoda etishdagi o‘rni o‘rganiladi. Dostonlarda xalqona ruh, lirik qahramonlarning individual kechinmalari va epik qahramonlarning ijtimoiy kurashi o‘zaro birlashib, adabiy-estetik badiiy mazmun yaratadi. Ushbu liro-epik asarlarda shaxsiy va umumiy qiziqishlarning to‘qnashuvi, vatanparvarlik, mehnatsevarlik, sevgi, sadoqat, vafo kabi mavzular teran ifodalanib, o‘zbek adabiyoti uchun noyob yondashuv namoyon etiladi.