"Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 1-soni
"Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 1-soni
Namangan davlat pedagogika institutining “Ta’lim va taraqqiyot” ilmiy-uslubiy jurnali O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan 2022-yil 25-oktabrda ommaviy axborot vositasi sifatida davlat ro’yxatidan (№ 045 044) o‘tkazilgan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Attestatsiya komissiyasining 2024-yil 30-noyabrdagi (№ 364/5) yigʻilishi qaroriga asosan pedagogika fanlari boʻyicha falsafa fanlari doktori (PhD) va fan doktori (DSc) ilmiy darajasiga talabgorlarning dissertatsiya ishlari yuzasidan asosiy ilmiy natijalarini chop etish tavsiya etilgan milliy ilmiy nashrlar (OAK) roʻyhatiga kiritilgan. Jurnalning birinchi soni 2022-yilning dekabr oyidan e’tiboran nashr etib borilmoqda. UDK: 37, Xalqaro standartlashtirish raqami (ISSN): 2992-9008. Jurnalning har bir soni slib.uz saytiga doimiy tarzda yuklab boriladi.
Ushbu maqolada ta’lim jarayonida sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari ilmiy tahlil qilingan. Maqolada sun’iy intellekt tizimlarining o‘quv jarayoniga ta’siri, ularning o‘quvchilarning individual o‘zlashtirish darajasini aniqlash, avtomatik baholash, shaxsga yo‘naltirilgan ta’limni tashkil etish va o‘qituvchiga yordamchi vosita sifatidagi funksiyalari yoritilgan. Shuningdek, o‘qituvchilarning raqamli kompetensiyasini rivojlantirish, texnik infratuzilmani takomillashtirish hamda SI texnologiyalarini mahalliy sharoitga moslashtirish bo‘yicha amaliy takliflar berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, sun’iy intellekt ta’lim tizimini modernizatsiya qilish va ta’lim samaradorligini oshirishda muhim omil hisoblanadi.
Mazkur maqolada, cheksiz va chekli algebraik tenglamalar sistemasiga olib keluvchi masalalarni yechish masalalari keltirib o‘tilgan.Maqolada tenglamalar sistemasining xalq xo‘jaligidagi masalalarning yechishga tatbiqlarini ko‘rib o‘tish asosiy maqsaddan iborat ekanligaga ham to‘htalib o‘tilgan.Ishlab chiqarish tufayli xosil bo‘lgan chekli va cheksiz tenglamalar sistemasini yechish usullarini xosil qilish masalalari ham o‘rganilgan.
Ushbu tadqiqot raqamli kouching vositalari orqali ingliz tili o‘qituvchilarining metodik tayyorgarligini rivojlantirish masalasiga bag‘ishlangan. Tadqiqotda raqamli pedagogika, kouching yondashuvi va kompetensiyalarni shakllantirish konsepsiyalari asosiy ilmiy poydevor sifatida qo‘llangan. O‘rganish natijalari shuni ko‘rsatdiki, virtual kouching sessiyalari, peer coaching va interaktiv metodik treninglar o‘qituvchilarning pedagogik refleksiya, innovatsion yondashuv va raqamli kompetensiyalarini sezilarli darajada oshiradi. Tadqiqot shuningdek, raqamli kouchingni metodik tayyorgarlikni chuqurlashtirish va professional rivojlanishni strategik yo‘naltirish vositasi sifatida qo‘llashga yangi yondashuv taklif qiladi. Ushbu yondashuv pedagogik jarayon sifatini oshirish va o‘quvchilarning o‘rganish faoliyatini samarali tashkil etishda amaliy ahamiyatga ega.
Maqolada tibbiyot oliy ta’lim muassasasida bosh miya va uning asosining anatomiyasini o‘qitishning metodik yondashuvlari yoritilgan. Bosh miyaning asosiy bo‘limlari ularning klinik ahamiyatini hisobga olgan holda strukturaviy-funktsional jihatdan tahlil qilingan. Nazariy materialni amaliyotga yo‘naltirilgan o‘qitish usullari bilan integratsiyalash zarurligi asoslab berilgan bo‘lib, bu kelajakdagi shifokorlarning kasbiy kompetensiyalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Shuningdek, ta’lim jarayonida samarali o‘qitish shakl va usullarini, hamda talabalar bilimini baholash vositalarini tanlash masalasiga alohida e’tibor qaratilgan. Mazkur material tibbiyot oliy ta’lim muassasalari o‘qituvchilarining o‘quv-uslubiy faoliyatida foydalanish uchun mo‘ljallangan.
Ushbu maqolada mantiqiy va kommunikativ buzilishlari bo'lgan boshlang'ich maktab o'quvchilarida yozma nutqni tuzatish va rivojlantirishning zamonaviy usullari ko'rib chiqiladi. Yozishning kognitiv va kommunikativ jihatlari bilan bog'liq o'ziga xos qiyinchiliklarni aniqlashga, shuningdek, mantiqiy va strukturaviy mashqlar, pedagogik strategiyalar va fikr-mulohaza texnologiyalarini integratsiyalash orqali ularni yengib o'tishning tizimli yondashuvini ishlab chiqishga alohida e'tibor qaratilgan. Tadqiqot boshlang'ich maktab o'quvchilarida nutq buzilishlarini tuzatishning zamonaviy psixologik va pedagogik nazariyalari va usullarini tahlil qilishga asoslangan. Taklif etilayotgan yondashuvlarning samaradorligini tasdiqlovchi empirik ma'lumotlar, shuningdek, ushbu metodologik komplekslarni boshlang'ich maktab amaliyotida qo'llash bo'yicha tavsiyalar keltirilgan.
Maqolada umumta’lim maktablarida o‘quvchilarning ijodiy tafakkurini rivojlantirishning nazariy va amaliy masalalari tahlil qilinadi. Kreativ yondashuvning dars jarayonidagi o‘rni va uni amalga oshirishning metodik mexanizmlari yoritilgan. Shuningdek, o‘quvchilarning mustaqil fikrlash qobiliyatini oshirishga qaratilgan pedagogik texnologiyalar taklif etilgan. Kreativ yondashuv asosida tashkil etilgan mashg‘ulotlar o‘quvchilarning mustaqil fikrlash, muammoni hal qilish va innovatsion qarorlar qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qilishi asoslab berilgan.
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini kasb-hunarga yo‘naltirishda ona tili va o‘qish savodxonligi darslarining vazifalari, turli motivlar orqali ularni faollashtirish va iqtidorini yuzaga chiqargan holda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarini o‘zining shaxsiga uyg‘un faoliyat turiga qiziqtirish va shu bilan birgalikda ularni katta hayotga tayyorlashda ona tili va o‘qish savodxonligi darslarlarining ahamiyati so‘z boradi.
Maqolada zamonaviy oliy ta'limda qo'llanilayotgan an'anaviy va flipped classroom yondashuvlarining nazariy asoslari hamda ularning talabalarning mustaqil ta'lim ko'nikmalarini rivojlantirishdagi imkoniyatlari tahlil qilinadi. Ikki pedagogik yondashuvning asosiy tamoyillari, nazariy bazasi va amaliy qo'llanilishi qiyosiy ko'rib chiqiladi. An'anaviy yondashuv strukturalashgan ta'lim muhitini ta'minlasa-da, flipped classroom modeli talabalarning faol ishtirokini, tanqidiy fikrlashini va mustaqil o'rganish qobiliyatlarini rivojlantirish uchun ko'proq imkoniyat yaratadi. Maqolada ikkala yondashuvning afzalliklari va cheklovlari, shuningdek, O'zbekiston oliy ta'lim tizimida ularni muvaffaqiyatli joriy etish yo'llari muhokama qilinadi.
Ushbu maqolada pedagogik talabalarning kasbiy ishga tayyorgarlik ko'rish jarayonida huquqiy savodxonligini oshirish muammosi ko'rib chiqiladi. Unda bo'lajak o'qituvchilar uchun zamonaviy huquqiy muhitda ta'lim faoliyatini olib borish uchun zarur bo'lgan huquqiy bilim va ko'nikmalarni rivojlantirishning muhimligi asoslanadi. O'qituvchining huquqiy savodxonligining asosiy tarkibiy qismlari tahlil qilinadi va uning kasbiy tayyorgarlik tizimida samarali rivojlanishiga yordam beradigan pedagogik shart-sharoitlar va usullar aniqlanadi. Huquqiy fanlarni o'quv jarayoniga integratsiyalashga, amaliyotga yo'naltirilgan o'qitish shakllaridan foydalanishga va fanlararo yondashuvga alohida e'tibor qaratiladi. Pedagogik talabalarning huquqiy savodxonligini maqsadli ravishda oshirish kasbiy kompetentsiya, huquqiy madaniyat va huquqiy pedagogik faoliyatga tayyorlikni rivojlantirishga yordam beradi degan xulosaga kelish mumkin.
Ushbu maqolada kichik maktab yoshidagi bolalarda nutqni rivojlantirish vositasi sifatida musiqiy-taʼlimiy oʻyinlardan foydalanish samaradorligi oʻrganiladi. Tadqiqotning dolzarbligi maktabgacha yoshdagi davrda izchil nutqni rivojlantirishning muhimligi va ushbu muammoni hal qilish uchun innovatsion, ragʻbatlantiruvchi yondashuvlarni izlashdan kelib chiqadi. Tadqiqotning maqsadi bolalarda turli nutq komponentlarini (fonemik eshitish, lugʻat, grammatik tuzilish, izchil nutq) rivojlantirishga yordam beradigan musiqiy-taʼlimiy oʻyinlarni aniqlash va tizimlashtirishdir.