O'ZBEK TILIDAGI MAKTABLARDA 9-10-SINF O'QUVCHILARINING LINGVO-MADANIY KOMPETSIYASI BOSHLANG'ICH DARAJASINI TAHLIL QILISH
Mualliflar:
Annotatsiya Ushbu maqolada o'zbek tilidagi maktablarning 9-10-sinf o'quvchilarining lingvomadaniy kompetensiyasini rivojlantirishning dolzarb masalasi ko'rib chiqiladi. Tadqiqotning dolzarbligi har tomonlama madaniyatlararo muloqotni ta'minlash uchun rus tilini o'zlashtirish jarayoniga madaniy komponentni kiritish zaruratidan kelib chiqadi. Tadqiqotning maqsadi maktab o'quvchilarining boshlang'ich bilim va ko'nikmalarini baholash, shuningdek, ularning tilning milliy va madaniy xususiyatlarini o'rganishga bo'lgan qiziqishlarini tahlil qilishdir. Qo'llanilgan tadqiqot usullari so'rovnomalar, lingvistik test va erkin assotsiatsiya tajribasini o'z ichiga olgan. Tadqiqotda umumta'lim maktablarining 120 nafar yuqori sinf o'quvchisi ishtirok etdi. Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, yuqori darajadagi motivatsiyaga (78%) qaramay, o'quvchilar lingvomadaniy materiallarni bilishning past darajasini namoyish etishgan. Xususan, respondentlarning atigi 12 foizi frazeologik birliklar va umumiy nomlarni yetarlicha talqin qila olgan. Tadqiqot natijalari lingvistik aralashuvning keng tarqalganligini va ona tilida so'zlashuvchilarning madaniy kodini parchalanib tushunishini ko'rsatadi. Mualliflar qiyosiy usulni qo'llash va darsliklar bazasini asl materiallar bilan kengaytirish zarur degan xulosaga kelishdi. Tadqiqotning amaliy ahamiyati olingan ma'lumotlardan milliy maktablarda rus tili o'quv dasturlarini o'zgartirish uchun foydalanish imkoniyatidadir. Kalit so'zlar: lingvomadaniy tadqiqotlar, madaniy komponent, madaniyatlararo muloqot, frazeologik birliklar, lingvomadaniy kompetensiya, sotsiomadaniy xabardorlik