GLOBALLASHUV SHAROITIDA O‘SMIRLARDA MEDIA-SAVODXONLIK VA AXBOROT XAVFSIZLIGI MADANIYATINI TARBIYALASH | "Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 2-soni
  • |
Maqolangizni yuboring

GLOBALLASHUV SHAROITIDA O‘SMIRLARDA MEDIA-SAVODXONLIK VA AXBOROT XAVFSIZLIGI MADANIYATINI TARBIYALASH

"Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 2-soni
март, 2026

GLOBALLASHUV SHAROITIDA O‘SMIRLARDA MEDIA-SAVODXONLIK VA AXBOROT XAVFSIZLIGI MADANIYATINI TARBIYALASH

Mualliflar:
Normuxamedov Zarif


Annotatsiya Maqolada globallashuv sharoitida o‘smirlarda media-savodxonlik va axborot xavfsizligi madaniyatini tarbiyalash muammosi tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida media-savodxonlik va axborot xavfsizligi madaniyati tushunchalarining mazmun-mohiyati, ularning tarkibiy qismlari va o‘smirlar tarbiyasidagi ahamiyati ochib berilgan. Shuningdek, O‘zbekiston umumta’lim maktablarida o‘smirlarning media-savodxonlik darajasi va axborot xavfsizligi madaniyatining shakllanganlik holati empirik jihatdan o‘rganilgan. Muallif tomonidan globallashuv sharoitida o‘smirlarda media-savodxonlik va axborot xavfsizligi madaniyatini tarbiyalashning pedagogik modeli ishlab chiqilgan bo‘lib, u motivatsion, kognitiv, amaliy-faoliyatli va refleksiv komponentlarni o‘z ichiga oladi. Maqolada keltirilgan ilmiy-amaliy tavsiyalar umumta’lim maktablari o‘qituvchilari, metodistlar, malaka oshirish tizimi mutaxassislari va pedagogik tadqiqotchilar uchun foydali manba bo‘lib xizmat qiladi. Kalit so'zlar: globallashuv, media-savodxonlik, axborot xavfsizligi madaniyati, O‘smirlar, raqamli kompetensiya, tanqidiy tafakkur, axborot gigiyenasi, kiberxavfsizlik.

Foydalanilgan adabiyotlar / References

  1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasi xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»gi PF-5712-son Farmoni. 2019 yil 29 aprel. // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
  2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «Raqamli O‘zbekiston – 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF-6079-son Farmoni. 2020 yil 5 oktyabr. // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
  3. Tarbiyadan tejalgan vaqt – boy berilgan kelajak. (2026, 2 mart). Yuz.uz. https://yuz.uz/uz/news/tarbiyadan-tejalgan-vaqt--boy-berilgan-kelajak
  4. Manonova, M.D. (2025). Ways to prevent negative impact on the minds of young people in the era of globalization of information. International Journal of Artificial Intelligence, 5(3), 3-7.
  5. Nurmuhammedov, J.Q., & Tillayev, B.A. (2025). Media savodxonlik va axborot madaniyatining mazmun-mohiyati. «IBRAT PRINT» nashriyoti, 1(2).
  6. Gerodimos, R. (2020). Media literacy, security, and youth engagement with global current affairs: The case of deterrence. The Journal of Media Literacy.
  7. Ortiqova, S.R., & Oribboyeva, D.D. (2025). Raqamli muhitda tarbiya: imkoniyatlari va xatarlar. Science and Education, 6(12), 673-677.
  8. Callegari, A., & Hulin, A. (2024). Why younger generations need critical thinking, fact-checking and media verification to stay safe online. World Economic Forum. https://www.weforum.org/stories/2024/10/making-the-internet-safer-for-younger-generations/
  9. Reuters Institute & Oxford University. (2024). Digital News Report 2024.
  10. UNESCO. (2024). Global Media and Information Literacy Week.
  11. InformaGiovani ETS. (2024). Voyaga etmaganlarni himoya qilish uchun media va raqamli savodxonlik. https://www.informa-giovani.net/uz/alfabetizzazione-mediatica-e-digitale-a-tutela-dei-minori-bando-per-imprese-e-non-profit/
  12. Twenge, J.M., et al. (2020). The Journal of Adolescence meta-analysis.
  13. Pew Research Center. (2022). Social Media and Youth Report.
  14. UNICEF. (2022). Cyberbullying and Youth Safety Report.
  15. Buckingham, D. (2019). Media literacy education: A global perspective. UNESCO Publishing.
  16. JO‘rayev, R.X. (2024). Raqamli ta’lim muhitida o‘qituvchilarning kasbiy kompetensiyasini rivojlantirish. Pedagogik mahorat jurnali, 5(2), 78-85.
  17. Karimov, U.X. (2024). O‘quvchilarning raqamli kompetensiyasini rivojlantirishda media-savodxonlikning o‘rni. Zamonaviy ta’lim jurnali, 3(135), 45-52.
  18. Qodirova, Z.Z. (2024). O‘smirlarda axborot xavfsizligi madaniyatini shakllantirish. Toshkent: «Fan va texnologiya» nashriyoti, 142 b.
  19. Yakubov, M.S. (2025). Raqamli pedagogika asoslari. Toshkent: «Innovatsion rivojlanish» nashriyoti, 256 b.
  20. Azizxo‘jayeva, N.N. (2024). O‘zbekistonda raqamli ta’limning rivojlanish tendensiyalari. Uzluksiz ta’lim jurnali, 3(87), 34-41.