BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA ALGEBRAIK FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISHDA MENTAL ARIFMETIKANING METODIK IMKONIYATLARI | "Ta'lim va taraqqiyot" ilmiy-uslubiy jurnali 2026-yil 2-soni

BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA ALGEBRAIK FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISHDA MENTAL ARIFMETIKANING METODIK IMKONIYATLARI




BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARIDA ALGEBRAIK FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISHDA MENTAL ARIFMETIKANING METODIK IMKONIYATLARI


Mualliflar:
Nurillayev Samad Safarovich, Qodirova Nilufar Farruxovna


Annotatsiya Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida algebraik fikrlashni rivojlantirishda mental arifmetika texnologiyasining metodik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda algebraik fikrlashning mazmuni, shakllanish omillari va mental arifmetikaning didaktik ahamiyati yoritilgan. Tajriba-sinov natijalari asosida ushbu texnologiyaning samaradorligi asoslab berilgan. Shuningdek, dars jarayonida qo‘llaniladigan metodlar, mashqlar, va ularning samaradorligi ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot jarayonida mental arifmetika mashqlari orqali o‘quvchilarning hisoblash malakalari, mantiqiy va algebraik fikrlashi qanday shakllanishi tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari boshlang‘ich sinf matematika darslarini samarali tashkil etishda metodik tavsiyalar uchun amaliy ahamiyat kasb etadi. Olingan xulosalar boshlang‘ich matematika ta’limini takomillashtirishga xizmat qiladi. Kalit so'zlar: boshlang‘ich ta’lim, algebraik fikrlash, mental arifmetika, matematik savodxonlik, mantiqiy tafakkur, metodik imkoniyatlar.

Foydalanilgan adabiyotlar / References

  1. Давыдов В. В. Проблемы развивающего обучения. – Москва: Педагогика, 1986. – 240 с.
  2. Давыдов В. В. Развивающее обучение. – Москва: Институт общей педагогики, 1996. – 320 с.
  3. Kilpatrick J., Swafford J., Findell B. Adding It Up: Helping Children Learn Mathematics. – Washington, DC: National Academy Press, 2001. – 468 p.
  4. Kilpatrick J. Mathematical proficiency: What is it and how can it be assessed? // Journal for Research in Mathematics Education. – 2001. – Vol. 32(2). – P. 119–135.
  5. Mulligan J., Mitchelmore M. Awareness of mathematical structure and pattern in early algebra // Mathematics Education Research Journal. – 2009. – Vol. 21(2). – P. 33–53.
  6. Mulligan J. Pattern and structure in early algebraic thinking // ZDM Mathematics Education. – 2009. – Vol. 41. – P. 23–34.
  7. Fuson K. C. Whole number concepts and operations // Handbook of Research on Mathematics Teaching and Learning. – New York: Macmillan, 1992. – P. 243–275.
  8. Bruner J. S. Toward a Theory of Instruction. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1966. – 176 p.
  9. Resnick L. B. Education and Learning to Think. – Washington, DC: National Academy Press, 1987. – 210 p.
  10. Polya G. How to Solve It: A New Aspect of Mathematical Method. – Princeton: Princeton University Press, 1957. – 253 p.
  11. Ushakov D. V. Ментальная арифметика как средство развития мышления школьников. – Москва, 2014. – 156 с.
  12. Zhang Y., Zhou X. Mental abacus training and cognitive development in children // Cognitive Development. – 2018. – Vol. 47. – P. 1–10.