ERKINLIK VA MAS’ULIYAT: ZAMONAVIY INSON HAYOTIDAGI FALSAFIY MUAMMOLAR
Mualliflar:
Annotatsiya Tadqiqotning maqsadi zamonaviy inson hayotida erkinlik va mas’uliyat o‘rtasidagi munosabatning falsafiy mazmunini ochib berish hamda raqamli va texnologik muhitda ushbu munosabatning o‘zgarish tendensiyalarini aniqlashdan iborat. Tadqiqotda falsafiy tahlil va sintez, qiyosiy-tarixiy, germenevtik, tizimli va aksiologik yondashuvlar, shuningdek, konseptual modellashtirish usullaridan foydalanildi. Tadqiqot natijasida erkinlikning zamonaviy talqinlari tizimlashtirildi, erkinlik va mas’uliyat o‘rtasidagi assimetriya hodisasi tavsiflandi hamda uning to‘rt asosiy ko‘rinishi — tanlov mo‘lligi paradoksi, algoritmik vositachilik, mas’uliyat bo‘shlig‘i va javobgarlikning tashqi omillarga ko‘chirilishi — ajratib ko‘rsatildi. Erkinlik va mas’uliyatning dialektik aloqasini ifodalovchi strukturaviy model hamda mas’uliyat darajalarining to‘rt bosqichli tasnifi ishlab chiqildi. Muallif erkinlikni cheklash emas, balki uni mas’uliyat bilan uyg‘unlashtirish zamonaviy jamiyatning asosiy falsafiy vazifasi ekanini asoslaydi. Xulosa qilib aytganda, erkinlik va mas’uliyat bir-birini istisno qiluvchi emas, balki bir-birini taqozo etuvchi kategoriyalar bo‘lib, ularning muvozanati shaxs kamoloti va jamiyat barqarorligining zaruriy shartidir. Kalit so'zlar: erkinlik, mas’uliyat, tanlov, avtonomiya, determinizm, axloqiy subyekt, raqamli muhit, mas’uliyat bo‘shlig‘i, qadriyat, shaxs, javobgarlik, ekzistensiya.